Tarihi Yapısı: 

 
Mezitli-Mersin anayolu üzerinde, Mezitli'nin güneydoğusunda, bugün Viranşehir denen yerde Soli antik kenti, MÖ. 7. yüzyılda Rodoslu koloniciler tarafından kurulmuş, kente güneş anlamına gelen Soli adı verilmiştir. Kent sırasıyla Klikyalılar, Persler, Yunanlılar, Romalılar, Bizanslılar ve Osmanlılar hâkim olmuştur. Soli, antik çağlarda Kıbrıs adası ve Mısır’a yapılan ticaretle zenginleşmiş, kent Seleukhos Krallığının son yıllarında Klikya korsanlarının denetiminde kalmıştır. Roma yönetimi M.Ö. 64 yılında Pompeius'u görevlendirmiş, Soli’ye gelerek burayı da korsanlardan temizlemiştir.
              
Yürüttüğü büyük operasyonun zaferin adına, kenti yeniden imar ederek adını Pompeipolis olarak değiştirmiştir. Bizans döneminde, Hıristiyanlığın resmi din olarak kabul edilmesinin ardından Soli piskoposluk merkezi yapılmıştır. Kent 527 yılında meydana gelen büyük depremle tamamen yıkılmıştır. Kent yeniden inşa edilmeye çalışılmışsa da bu yüzyıldan itibaren yoğunlaşan Sasani ve Arap akınları nedeniyle yeniden eskisi gibi olmamış ve terk edilmiştir. Bu nedenle günümüze ulaşan kalıntıların bulunduğu yere Viranşehir denilmiştir. Pompeipolis kentinde liman, sütunlu cadde, tiyatro, Roma hamamı, kent duvarları, nekropol, su kemeri gibi yapılar bulunmaktaydı.
 
Günümüzde dağ kapısından deniz kapısına kadar uzanan kronit başlıklı 200 sütunlu yolun yalnızca 41 sütunu ayakta kalmıştır. Bu sütunlardan 33 adedi başlıklı olup  insan, aslan ve kartal kabartmaları ile süslenmiştir. Ayrıca liman, hamam kalıntısı ve bir su kemeri bugüne ulaşabilmiş kalıntılar arasındadır. Mersin müzesinde kente ait eserler sergilenmektedir.
 
Mezitli adının nereden geldiği hakkında kesin bir kaynak yoktur. Yörede yaşadığı düşünülen Mezitoğullarından ya da Değiş tokuş ticareti ile yapılan açık arttırmaların (Mezatların) yapıldığı varsayımından yola çıkılarak “Mezat” kelimesinden gelmiş olabileceği tahmin edilmektedir.
 
Mezitli’nin ilk yerleşim yeri Eski Mezitli’dir. 1960’lara kadar köy merkezi burası olmuştur. Atatürk’ün yöreye getirttiği “Narenciye fidanı” ekiminin başlamasıyla sahil kesiminde yoğunlaşmaya başlayan Mezitli, 1968' den sonra kasaba statüsüne getirilerek Mezitli Belediyesi kurulmuştur.